محمد بن محمد بن أحمد القرشي ( ابن الاخوة ) ( مترجم : جعفر شعار )

175

آيين شهردارى ( فارسى )

معلم بايد از اهل صلاح و پاكدامن و امين و حافظ كتاب خدا و خوش خط و آشنا به علم حساب باشد ، و بهتر آن است كه ازدواج كرده باشد . و نبايد محتسب به شخص عزب اجازه دهد كه مكتب‌خانه داير كند مگر اينكه پيرمردى معروف به ديندارى و نيكوكارى باشد و با اين همه در صورتى به او اجازه داده مىشود كه پاكيزه اخلاق و شايستهء تدريس باشد . مربى را شايسته است كه به بچه‌ها مهربانى كند و نخست حروف و نوشتن آنها را به تدريج ياد دهد و پس از آشنايى كامل ايشان به حروف ، سوره‌هاى كوچك قرآن را بياموزد . سپس عقايد دينى و پس از آن اصول حساب و نامه‌نگارى را ياد دهد ، و آنان را موظف بدارد كه به هنگام بيكارى به فراگرفتن خوشنويسى طبق سرمشق بپردازند و ايشان را به حفظ آنچه املا كرده است وادار سازد . چون بچه به هفت سالگى برسد او را به نماز خواندن به‌طور جماعت مكلف كند ، و نيز فرمان دهد كه به پدر و مادر نيكى كند و از اطاعت اوامر آنان و سلام دادن و دست‌بوسى به هنگام ورود سرپيچى نكند و بر بىادبى و سخن زشت و كارهايى خلاف شرع از قبيل قاب‌بازى و تخم بازى و نردباختن و همهء انواع قمار ، ايشان را بزند ، اما بچه را با چوب درشت كه موجب شكستگى استخوان شود يا چوب نازك كه دردى نداشته باشد نزند بلكه حد وسط باشد ، و مىتواند با شلاقى داراى تسمهء پهن بر كفل و ران و پايين پاهايش بزند ، زيرا زدن بر اين اعضا موجب عارضهء بيمارى نمىشود . شايسته نيست كه مربى بچه‌ها را براى انجام دادن حوايج و كارهاى خود كه موجب ننگ خانواده‌هايشان باشد مانند حمل خاك و زباله و سنگ و جز آن بگمارد ، و نيز نبايد او را به خانهء خود كه خالى باشد بفرستد ، تا سبب تهمت نشود ، و بچه‌اى را براى نامه‌نويسى همراه با زنى نفرستد ، زيرا فاسقان به بچه‌ها حيله و خيانت مىكنند . معلم نبايد به زن يا دخترى نوشتن آموزد ، زيرا رسول خدا از آن نهى كرده و فرموده است : « زنانتان را نوشتن نياموزيد و آنان را در غرفه‌ها